سه شنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۶ ,12 December 2017
۰
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۱۴ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۳۲
معرفی تاتارستان (قسمت دوم):
تاتارستان در گذر تاریخ
 
جمهوری تاتارستان فدراسیون روسیه یکی از مناطق مهم این کشور از نقطه نظر اقتصادی، فرهنگی، مذهبی، ورزشی، گردشگری و اجتماعی است که متاسفانه برای ایرانیان بسیار شناخته شده نیست. دیدبان روسیه طی چندین گزارش به معرفی این جمهوری و جاذبه ها و فرصت های آن خواهد پرداخت. در این مطلب نیم نگاهی به معرفی جمهوری تاتارستان از نظر تاریخی، معرفی نشان و پرچم، ساختار سیاسی و فرهنگ و مذهب شده است.
 
دیدبان روسیه: تاتارها یکی از بزرگترین قوم‌های ترک زبان می باشند که در سراسر روسیه و برخی دیگر از جمهوری‌های آسیای مرکزی و قفقاز پراکنده اند؛ قوم تاتار زمانی به مردم ساکن حاشیه رود ولگا و شبه جزیره کریمه اطلاق می شد. نخستین دولتی که در منطقه تاتارستان کنونی تاسیس گردید «بولقاریای ولگا» نام داشت که در فواصل قرون 7 تا 13 میلادی بر این سرزمین و برخی مناطق پیرامونی آن حکمروایی می کرد. این دولت مناسبات تجاری خود را بر حوزه های وسیعی از اورآسیا، خاورمیانه و منطقه بالتیک گسترانیده بود.

اسلام نخستین بار توسط مبلغین مسلمان که در سال 922 میلادی از بغداد گسیل شده بودند، به مردمان این منطقه معرفی گردید.

با هجوم ارتش مغول در اواخر دهه 1230 میلادی، دولت بولقاریای ولگا منقرض شد و متعاقب آن با تجزیه حکومت طلایی ترکان و تاتارها (اردوی طلایی)، مردم تاتار در مناطق قازان، آستاراخان، سیبری، کاسیمو، کریمه، مشچِری و ناگای استپس پراکنده شدند. اما مجدداً در دهه 1430 میلادی این منطقه به عنوان پایگاه خانات قازان استقلال خویش را بازیافت و شهر قازان به عنوان پایتخت این منطقه انتخاب گردید.

در دهه 1550 میلادی نیروهای "ایوان مخوف" تزار روسیه، منطقه تاتارستان را به تسخیر خویش درآوردند و تعدادی از اقوام تاتار از روی اجبار به دین مسیحیت گرویدند و کلیسای مسیحی نیز در قازان تاسیس شد و بخش قابل توجهی از تاتارها هم برای فرار از فشارهای قومی و مذهبی دولت تزاری، راه مهاجرت را به سوی امتداد اورال پیش گرفتند. در قرن 16 میلادی تقریبا تمامی مساجد این منطقه تخریب گردید، اما مجدداً در فواصل سال‌های 1766 تا 1770 میلادی نخستین مسجد در دوره کاترین دوم در این جمهوری ساخته شد. حتی مهاجرت تاتارها در قرن نوزدهم نیز تداوم یافت و در این موج جدید مهاجرت بخشی از آنها راهی غرب سیبری و آسیای مرکزی شدند.

در قرن نوزدهم میلادی تاتارستان به مرکز تجدد تبدیل و با معرفی اسلام به عنوان دین تساهل و تسامح، روابط دوستانه ای با دیگر مردمان روسیه در پیش گرفته شد. اما با انقلاب اکتبر 1917، مذاهب به شدت سرکوب شدند و دین اسلام نیز از این امر مستثنی نبود.

در طی جنگ‌های داخلی که در فواصل سال‌های 1918 تا 1920 ادامه داشت، ملی گرایان تاتاری تلاش کردند یک جمهوری مستقل تحت نام دولت ایدل اورال (ایدل در زبان تاتاری به معنی همان رود ولگا است) تاسیس نمایند. این جمهوری برای مدتی بس کوتاه برپا شد، لیکن توسط بلشویک‌ها ساقط گردید و جمهوری خودمختار سوسیالیستی شوروی جای آن را گرفت؛ لذا دور جدید مهاجرت تاتارها در دوران شوروی در سال 1921 میلادی و به دنبال آن بروز قحطی، آغاز گردید. آخرین موج مهاجرت تاتارها هم در سال 1954 میلادی به سرزمین بکر قزاقستان به وقوع پیوست.

در حال حاضر تاتارها نه تنها در جمهوری تاتارستان، بلکه در سایر جمهوری‌ها و مناطق ولگا اورال و خصوصاً مسکو سکونت دارند. همچنین تاتارها در شرق و غرب سیبری، خاور دور، آسیای مرکزی، قزاقستان، اوکراین و جمهوری‌های بالتیک زندگی می کنند. کل جمعیت تاتارها در داخل و خارج از تاتارستان در حدود 9 میلیون نفر برآورد می‌شود.

تاتارستان در 30 آگوست 1990 به عنوان یک دولت دارای حق حاکمیت، اعلام استقلال نمود. در طی سال‌های 1991 تا 1994 تاتارستان یک دولت مستقل دوفاکتو (De facto) بود و در سال 1992 در یک همه پرسی، 62% مردم این منطقه به استقلال از روسیه رای دادند. سرانجام تحت فشار کرملین، هیات حاکمه وقت تاتارستان مجبور شدند از تعقیب موضوع استقلال خودداری ورزند و در نهایت به یک نوع خودمختاری در حد عالی از مسکو بسنده نمودند.

در 15 فوریه 1994، قرارداد تفکیک اختیارات با دولت مرکزی روسیه و نیز توافقنامه دیگری در خصوص حدود اختیارات در حوزه روابط اقتصادی خارجی به امضاء رسید که به عنوان مبانی تقسیم وظایف و حیطه اختیارات دولت مرکزی روسیه و این جمهوری به حساب می‌آید.

بر همین اساس این جمهوری امکان برقراری ارتباط مستقیم با کشورهای متعددی را یافته است. کشورهای غربی از جمله آمریکا، آلمان، ایتالیا و ترکیه همکاری نزدیک اقتصادی با تاتارستان دارند و این جمهوری نیز 14 نمایندگی (منظور نمایندگی اقتصادی است و نه نمایندگی مستقل دیپلماتیک) در خارج از روسیه دارد. ضمن آنکه کشورهای ترکیه و جمهوری اسلامی ایران، قزاقستان و مجارستان در این جمهوری سرکنسولگری افتتاح کرده‌اند و کشورهایی مانند بلاروس، اسلوونی دارای دفاتر نمایندگی اقتصادی سفارت خود هستند. ضمناً سایر اقوام که عمدتاً از کشورهای مشترک المنافع هستند نظیر آذربایجان، ترکمنستان، ازبکستان، قرقیزستان و ... در مجموعه ای با عنوان خانه دوستی ملل جمهوری تاتارستان گرد هم آمده اند و انجمن های فرهنگی خود را دارند.


► ساختار سیاسی:

جمهوری تاتارستان از لحاظ حقوق بین الملل، کشور مستقلی نبوده و عضوی از فدراسیون روسیه محسوب می شود. طبق قانون اساسی روسیه، این فدراسیون ترکیبی از جمهوری‌ها، قلمروها، مناطق، شهرهای فدرال، یک منطقه خودمختار و نواحی خودمختار است. در عین حال جمهوری تاتارستان، دارای رئیس جمهور، کابینه دولت، پارلمان و ... می‌باشد.


► پرچم جمهوری تاتارستان:


پرچم جمهوری تاتارستان به سه رنگ سبز، سفید و قرمز است به گونه ای که یک نوار باریک سفید رنگ درمیان دورنگ سبز و قرمز قرارگرفته است. رنگ سبز به معنای بهار و تجدید حیات، سفید به معنای خلوص و پاکی و قرمز به منزله بلوغ و کمال، انرژی، نیرو و زندگی است.  


► نشان دولتی جمهوری تاتارستان:

در نشان دولتی جمهوری تاتارستان یک پلنگ بالدار به تصویر کشیده شده که سپری مدور به یک پهلوی آن آویزان است و پنجه‌ی پای راست او برافراشته و در کادری که نام تاتارستان در آن درج شده قرار گرفته است.

این پلنگ بالدار ترسیمی از "لئوپارد" یکی از خدایان عهدعتیق است که در باور پیشینیان او را خدای باروری و حاصلخیزی و پروردگار نگاهدارنده کودکان و فرزندان می‌دانسته‌اند. در این نشان دولتی، مقصود از تصویر پلنگ بالدار، خدای محافظ شهروندان جمهوری تاتارستان است. خورشید نیز که خدای بسیاری از مردم عهد باستان بوده، نشانی از حیات، موفقیت و سرزندگی است. سپری که در سمت چپ لئوپارد آویزان است معنای امنیت و قدرت شهروندان جمهوری تاتارستان را تجسم می‌نماید. گلبرگ‌ها هم نشانی از منبع ازلی و ابدی حیات، درازی عمر و آرزوی عمر طولانی است. پای راست لئوپارد که بالا رفته، به اقتدار عالیه اشاره دارد و همچنین به معنای آغاز حرکت با پای راست است که آغازی خوب برای حرکت تاتارستان درمسیر تجدید حیات را نوید می‌دهد. دندان‌های تیز لئوپارد هم تداعی کننده توان او در ایستادگی برای کسانی است که او نگهدارنده و حامی آنها است. این نشان درکلیت خود نشانگر ارزش‌های عمومی، فراگیر و اخلاقی همچون خوبی، عدالت و رفاه برای شهروندان، دوستی بین مردم و صلح و پیشرفت است.


► زبان‌های رسمی:

به موجب قانون اساسی تاتارستان، دو زبان تاتاری و روسی به عنوان زبان‌های رسمی در این جمهوری به رسمیت شناخته شده است.


► فرهنگ و مذهب:
 

بیش از یک هزار جامعه مذهبی در قلمرو جمهوری تاتارستان به ثبت رسیده که عمدتاً مسلمان و یا مسیحی ارتدوکس هستند. اسلام (سنی) به عنوان مذهب رسمی از سال 922 میلادی در منطقه بولقاریای ولگا که اینک شامل تاتارها و باشقیرها است، به رسمیت شناخته شد.
 
با الحاق خانات قازان به دولت روسیه در اواسط قرن 16 میلادی، مسیحیت ارتدوکس رواج یافت. پیروان این مذهب، روس‌ها، چوواش‌ها، ماری‌ها، موردوینیان‌ها، اودمورت‌ها و بخشی از تاتارها (کریاشنی‌ها) هستند. در این جمهوری نزدیک به 1150 مسجد، 200 کلیسا و 50 مرکز عبادتی مربوط به دیگر ادیان وجود دارد.
 
از نظر فرهنگی این جمهوری دارای تاریخ و فرهنگی غنی می باشد. برخی از مشاهیر روسیه نیز در این جمهوری و شهر قازان زندگی کرده‌اند که به عنوان مثال می‌توان به "فئودور شالیاپین" خواننده و ترانه‌سرا، "لئو تولستوی" (نویسنده)، "سرگی آکساکوف" (نویسنده)، "ماکسیم گورکی" (نویسنده)، "باراتینسکی" (شاعر)، "درژاوین" (شاعر) اشاره نمود. "عبد الله توکای" (شاعر)، "موسی جلیلی" (شاعر) و "شهاب الدین مرجانی" (روحانی) از برجسته ترین مشاهیر فرهنگی تاتار می باشند.
 

گردآوری و نگارش: احسان شریعتمداری، دانشجوی دکتری زبان و ادبیات روسی دانشگاه فدرال کازان و عضو تحریریه دیدبان روسیه؛
 

منابع:
سایت دولت جمهوری تاتارستان
سایت اداره امور دینی مسلمانان جمهوری تاتارستان
دایره المعارف تاتاریکا آکادمی علوم جمهوری تاتارستان
دایره المعارف ویکیپدیا (بخش تاتارستان در گذر تاریخ)


پایان نوشتار/
 
 
 
Share/Save/Bookmark
کد مطلب : ۱۰۹۵
 


ارسال