شنبه ۱ مهر ۱۳۹۶ ,23 September 2017
۰
تاریخ انتشار : سه شنبه ۲۳ آذر ۱۳۹۵ ساعت ۰۶:۱۴
"نعمت اله ایزدی" سفیر اسبق ایران در فدراسیون روسیه در گفتگو با دیدبان روسیه بررسی کرد:
کرملین و انتخاب استراتژیک تهران یا تل آویو
 
هفته گذشته، "میخائیل بوگدانوف" معاون وزیر خارجه روسیه با اشاره به گفتگوهای تلفنی منظم روسای جمهور روسیه و اسرائیل تاکید کرد: "بدون اغراق می گویم که روابط بین روسیه و اسرائیل در حال حاضر در بالاترین نقطه همیشگی خود است." این امر در حالی است که سفیر جمهوری اسلامی ایران در فدراسیون روسیه در دولت یازدهم، همواره معتقد است که طی سه سال گذشته ایران و روسیه در نقطه طلایی روابط خود قرار دارند و روابط ایران و روسیه عمیق و استراتژیک می باشد. از این رو دیدبان روسیه این هفته روابط مسکو-تلاویو از یک سو و مسکو تهران را از سوی دیگر مورد بررسی قرار داده و به گفتگو با "نعمت اله ایزدی" سفیر اسبق کشورمان در فدراسیون روسیه پرداخته است.
 
دیدبان روسیه: اتحاد جماهیر شوروی ‌نخستین ‌کشور ‌جهان بود که دولت ‌اسرائیل ‌را ‌به ‌رسمیت ‌شناخت ‌و به دنبال آن ‌در ‌سال ‌1948 فعالیت ‌دیپلماتیک ‌اسرائیل ‌در ‌مسکو ‌آغاز ‌شد. هفته گذشته، "میخائیل بوگدانوف" معاون وزیر خارجه روسیه با اشاره به گفتگوهای تلفنی منظم روسای جمهور روسیه و اسرائیل تاکید کرد: "بدون اغراق می گویم که روابط بین روسیه و اسرائیل در حال حاضر در بالاترین نقطه همیشگی خود است." این امر در حالی است که سفیر جمهوری اسلامی ایران در فدراسیون روسیه در دولت یازدهم، همواره معتقد است که طی سه سال گذشته ایران و روسیه در نقطه طلایی روابط خود قرار دارند و روابط ایران و روسیه عمیق و استراتژیک می باشد. از این رو دیدبان روسیه این هفته به گفتگو با "نعمت اله ایزدی" سفیر اسبق کشورمان در فدراسیون روسیه پرداخته است تا از یک سو روابط مسکو-تلاویو و از سوی دیگر مسکو-تهران را مورد بررسی قرار دهد.
 

مفهوم و تعریف روابط استراتژیک میان دو کشور چیست و این مفهوم چه مولفه‌هایی دارد؟

زمانی ما می‌گوییم که روابط به سوی استراتژیک شدن در جریان است و هنگامی می‌گوییم که روابط استراتژیک است؛ میان این دو گفته تفاوت وجود دارد. تعریفی من از روابط استراتژیک این است که روابطی بین دو کشور در مسائل داخلی و موضوعات صحنه بین‌المللی برقرار می‌شود که به موجب آن به صورت کامل از یکدیگر پشتیبانی متقابل داشته باشند. به اعتقاد من این نوع روابط خیلی کم در دنیا ایجاد می‌شود، همان طور که در روابط شخصی دو فرد در همه زمینه‌ها نیز خیلی کم این نوع حمایت شکل می‌گیرد؛ به عنوان مثال در این میان اسرائیل و امریکا یا انگلیس و امریکا روابط استراتژیکی با یکدیگر دارند.

اما اگر اتحادی حتی موقت به مناسبتی ایجاد شود، مثلا تفاهم قدرت ها در جنگ جهانی علیه دشمن مشترک، آن روابط نیز می‌تواند شکل استراتژیک بگیرد. پایدار بودن روابط استراتژیک متضمن عواملی ایدئولوژیک و ساختاری است؛ اما اگر برخی عنوان جهت گیری های استراتژیک را به روابطشان می‌دهند، مفهوم آن این است که علاقمندند به این نوع روابط هستند.
 

با این حال روابط اسرائیل و روسیه استراتژیک است؟

قطعا این طور نیست. دلایل استراتژیک شدن یا بودن روابط اسرائیل و روسیه وجود ندارد. آنها بیشتر از این که منافع مشترک دارند، تضاد منافع دارند. یعنی همان قدر که منافع مشترک دارند، تضاد منافع هم دارند. آنجائی که به تضاد می‌خورند، نمی‌توانند از هم حمایت کنند. چنانچه اهداف روسیه در خاورمیانه با اهداف امریکا طبیعتا متفاوت است. حال اگر قرار باشد اسرائیل به سمتی رود، خیلی طبیعی است که به سمت امریکا می‌رود. بنابراین نمی‌توان روابط روسیه و اسرائیل را استراتژیک تعریف کنیم. چون تضاد منافعشان کم نیست و شاید خیلی بیشتر از مشترکاتشان باشد.
 

برخي در دولت يازدهم همواره معتقد هستند که در اين دولت روابط تهران و مسکو استراتژيك شده و به سطح بالايي رسيده است. به نظر شما چه سطحی از روابط میان ایران و روسیه وجود دارد و روسیه چگونه همکاری‌های همزمان خود با ایران و اسرائیل را مدیریت می‌کند؟

به نظر من خیلی قابل مقایسه نیست. یعنی هر کدام به یک اندازه می‌تواند برای روسیه مهم باشد و به یک اندازه می‌تواند تامین کننده منافع روسیه باشد؛ ولی این که ما در یک راستا و با یک تعریف ببینیم درست نیست. حتی به اعتقاد من این که روسیه انتخاب مشخصی دارد، خیلی مشخص نیست. ممکن است مسائلی وجود داشته باشد که روسیه ایران را نسبت به اسرائیل ترجیح دهد و یا مسائلی اتفاق بیفتد یا وجود داشته باشد که روسیه اسرائیل را نسبت به ایران ترجیح دهد.

به نظر من نه رابطه روس‌ها با ایران آن طور استراتژیک است و نه با اسرائیل. اما به دلیل موقعیت جغرافیایی و مسائل منطقه‌ای آنها روابط با هر دو کشور برای مسکو بسیار مهم است. اما به نظر من و در مجموع با توجه به وضعیت کنونی خاورمیانه و موضوعات منطقه‌ای روس‌ها اگر بخواهند انتخابی داشته باشند، طبیعتا گرایششان نسبت به روابط با ایران بیشتر است.

 
روابط ایران و روسیه در دولت یازدهم چه سیر و دستاوردهایی داشته است؟

حسن روابط روابط ایران و روسیه در طول سه سال گذشته این است که اولا از یک ثباتی بر خوردار است و ثانیا موضوعات تعریف مشخص‌تری پیدا کرده اند؛ و ثالثا طرفین خود را نسبت به این تعاریف بیشتر متعهد نشان داده اند. آنها به لحاظ شکلی سعی کرده‌اند که این ثبات روابط را بین خود و دنیا به نمایش بگذارند. چنانچه رفت و آمدهایی در سطح وزرای خارجه، برگزاری اجلاس‌هایی (که از الزامات روابط بوده است) مثل کمیسیون مشترک یا اجلاس تعیین رژیم حقوقی دریای خزر و ... باعث شده اهمیت متقابل و احساس ثبات و آرامشی در روابط به نمایش گذاشته شود.
 

در وضعیت کنونی از منظر آسیب شناسی، روابط ایران و روسیه با چه نقدهایی روبرو است؟

در حال حاضر چون اتفاق خاصی نیفتاده است، نمی‌توان نقدی به آن وارد کرد. فقط از این بعد می‌توان بحث کرد که بنا به هر دلیلی اقدامات صورت گرفته تحت تاثیر عوامل و شرایطی (که ممکن است در صحنه ی بین‌المللی و منطقه‌ای ایجاد می‌شود) ممکن است روابط از مسیر ریل خارج شود.

مثلا اگر روابط اسرائیل و روسیه به پیشرفت‌های قابل توجهی برسد، طبیعی است که تضاد منافع برای ما ایجاد می‌کند. هر چقدر روابط روس‌ها با اسرائیل پیشرفت کند، ممکن است برای ما نگران کننده باشد. اگر ما نتوانیم یک چنین شرایطی را مدیریت و به روابطمان اصالت دهیم، می‌تواند تهدید و نقدی برای عملکرد ما باشد.

همچنین اگر  روسیه با امریکا به سازشی در خاورمیانه برسد و اقداماتی در مورد آینده سوریه و جنگ‌های داخلی صورت بگیرد (به طوریکه روابط ما را متاثر کند و باعث شود که ما از داشته مان در روابط صرف نظر کنیم و یا آن را کاهش دهیم) می‌تواند نقدی بر این روابط باشد و نگران کننده است. 


آمارها نشان می دهد که در دو سال نخست دولت يازدهم ترار اقتصادي دو كشور با افت چشمگیری رو به رو شد، ولی بعدتر در ابتدای سال سوم به یکباره از رشد اقتصادی سخن به میان آمد، اما سفیر ایران در روسیه در روز 16 آذر امسال در دیدار با دانشجویان گفت که حجم مبادلات اقتصادی ایران و روسیه ناچیز است که این موضوع ار نواقص در روابط می باشد. به نظر شما وضعیت کنونی روابط اقتصادی ایران و روسیه چگونه است؟

زمانی که ما روابط را به صورت کمی نگاه کنیم، روابط به لحاظ کمی می‌تواند کاهش داشته باشد؛ چون قیمت نفت در این سال‌ها کاهش یافته و قدرت تعامل ما را کاهش داده است. یعنی طبیعی است وقتی قیمت نفت کاهش پیدا کرد، قدرت خرید ما و روس‌ها نیز کم شده است. بنابراین روابط به صورت طبیعی کاهش داشته است. همچنین تحت تاثیر تحریم‌ها و برجام و تنوع به طرف های معامله و شرکای خارجی طبیعی است از سهم روسیه هم کاسته شود. لذا من اینها را خیلی نگران کننده و منفی نمی‌بینم. یعنی اینکه حتما ما عددی را حفظ کنیم، به نظر خیلی مطلوب و قابل قبول نیست. مهم این است که ما بتوانیم هر زمان که خواستیم با شرایط مناسب با روسیه و یا با کشورهای دیگر ارتباط مناسب اقتصادی- تجاری داشته باشیم. ما در حال حاضر این ظرفیت را با روسیه داریم. اگر بنا باشد خریدی از آنجا داشته و پروژه ای تعریف کنیم در شرایط فعلی خیلی به مشکل نمی‌خوریم و این نکته مثبت است.
 
روابط ایران و روسیه فارغ از گرایش دولت‌های بر روی کار در ایران، همواره جایگاه مهمی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران داشته است. دولت یازدهم معتقد است که ما هم اکنون در نقطه طلایی خود در روابط با روسیه به سر می‌بریم. آیا شاخصه‌هایی برای این نقطه طلایی وجود دارد؟

اگر چنین بحثی را ما بپذیریم بیشتر آن تعریفی است که من اشاره کردم. ما در روابط ثبات نسبتا مناسبی پیدا کرده‌ایم، یعنی توانسته‌ایم یکدیگر را درک، در زمان لازم با یکدیگر ارتباط و مسائل و مشکلات منطقه را با هم در میان گذاریم و با هم مشورت داشته باشیم. با این تعریف می‌توان گفت در موقعیت مناسبی قرار داریم. حالا اینکه عنوانش طلایی یا بهترین باشد مهم نیست. چون به نظرم خیلی قابل مقایسه نیست. چرا که ممکن است زمانی شرایط روابط بهتر بوده ولی موضوعات کمی در روابط داشته‌ایم. اما زمانی موضوعات زیادی در روابط داریم و روابط خوب است. همچنین بعضی از موضوعات سیاسی آمار بردار نیست. به عنوان مثال به نظرم اکنون مسائل سیاسی و اقتصادی، مسائل فرهنگی را تحت شعاع قرار داده است. به علاوه در مقاطعی همکاری نظامی دو طرف خیلی بیشتر بوده است، اما اکنون نیازی نمی بینیم. بنابراین می‌توانیم بگوییم روابط در جایگاه مناسبی قرار دارد و همه باید تلاش کنیم این را حفظ کنیم.

تحریریه دیدبان روسیه/
 
 
Share/Save/Bookmark
کد مطلب : ۲۳۰۵
 


ارسال