شنبه ۵ فروردين ۱۳۹۶ ,25 March 2017
۰
تاریخ انتشار : چهارشنبه ۱ دی ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۱۹
دکتر بهرام امیراحمدیان در گفتگو با دیدبان روسیه بررسی کرد:
ابعاد و پیامدهای ترور سفیر روسیه در ترکیه
 
دکتر بهرام امیراحمدیان در گفتگو با دیدبان روسیه معتقد است که این ترور حتی برنامه های سه جانبه را عقب نیانداخت؛ یعنی برنامه هایی که قرار بوده اجرا شود، در مسکو و در ترکیه به هم نخورده؛ پس نشان می دهد که ترور کوری انجام شده است.
 
دیدبان روسیه: ترور سفیر روسیه در ترکیه به یکباره شوک بزرگی بر دنیای بین الملل وارد کرد و واکنش های منطقه ای و بین المللی مقامات سیاسی را برانگیخت. دوشنبه شب "آلتین داش" مامور محافظ ترکیه ای "آندری کارلوف" سفیر روسیه در آنکارا را در حین سخنرانی در یک گالری نقاشی ترور کرد. وی پیش از آنکه خود به ضرب گلوله از پا درآید فریاد می زد: "حلب را فراموش نکنید، سوریه را فراموش نکنید." این امر روابط روسیه و ترکیه را وارد شرایط نوینی ساخت؛ روابطی که تازه چند ماهی از احیای آن پس از سرنگونی جنگنده روسی در ترکیه می گذرد. از این رو دیدبان روسیه این هفته به گفتگو با دکتر "بهرام امیراحمدیان" عضو هیات علمی دانشگاه مطالعات جهان دانشگاه تهران پرداخته است تا پیامدها و ابعاد این اتفاق نادر را مورد بررسی قرار دهد.


 ► چه عواملی را می توان برای ترور سفیر روسیه در ترکیه مدنظر قرار داد؟

بر اساس اطلاعات منتشر شده، ضارب، افسر پلیس یا جزئی از تیم امنیتی و یا خارج از تیم امنیتی حفاظت از سفیر بوده است. اگر در تیم امنیتی بوده باشد نشان دهنده ناتوانی تشخیص ( افراد تیم دارای چه سابقه ای هستند و چقدر مطمئن بوده اند) دولت است. اگر هم جزو تیم امنیتی نبوده و توانسته وارد ساختار محافظتی شود، مشکل بزرگ تری است؛ چرا که یک نفر غیر عضو توانسته به عنوان محافظ از دایره های امنیتی عبور و به داخل راه پیدا کند. در هر دو حالت نشان می دهد که در پروتکل های امنیتی رخنه ای ایجاد شده است.

شاید این امر به دلیل حوادث اخیر در ترکیه اتفاق افتاده باشد و فردی با احساس و انگیزه انتقام گیری اقدام کرده باشد. سناریوی دیگر این است که در ترکیه بعد از کودتا اخراج تعداد کادر های دولتی و امنیتی و نظامی وتصفیه های وحشیانه و بدون منطق و کورکورانه، نوعی احساس انزجار در بازماندگان آن افراد در داخل ادارات دولتی از جمله پلیس ایجاد کرده است. (زمانی که کودتای ترکیه اتفاق افتاد، در عرض چند روز ده ها هزار نفر به جرم همکاری با کودتا از کار برکنار شدند. در این میان، این امر نمی توانست واقعیت داشته باشد و بلافاصله بعد از کودتا چنین فهرست بلند بالایی از افراد را شناسایی کنند.) این نشان می دهد که قبلا یک سری افراد خاص را شناسایی کرده اند.

این تصفیه بی منطق در بین کادرهای تصفیه شده نوعی نفرت ایجاد کرده و باقیماندگان برای انتقام دست به چنین کاری زده اند. مساله مهم اینکه اگر توجه شود در ویدئوهای منتشر شده ضارب همه فشنگهای سلاح خود را خالی کرده بود و می شد او را زنده دستگیر کرده و علت ترور را بازجویی کرد و جریان شناسی کرد. حتی می توانستند او را از کمر به پایین هدف قرار دهند و زنده دستگیر کنند. مسلما افرادی که به او به قصد کشت تیراندازی کرده اند از سوی هیات بررسی کننده مورد بازجویی قرار خواهند گرفت.

 با این حال اگر وابستگی فرد ترورکننده مشخص و جریان هایی که مسئولیت را برعهده گیرند و کمیسیونی بی طرف یا دادگاهی عادلانه بتواند ثابت کند که این فرد به کجا وابسته بوده است، بهتر می توان تحلیل کرد. در حال حاضر خواهر و پدر ضارب دستگیر شده اند و ترکیه با بهره گیری از این فضا آن را به گولن نسبت داده است.


 ► با توجه به اهمیت مسئله حلب در مورد روابط ایران، ترکیه و سوریه و همچنین ترور اخیر برخی معتقدند که دست های داخلی و خارجی به دنبال به هم زدن روابط روسیه و سوریه بوده اند، این امر تا چه حدی می تواند درست باشد؟

زمانی که سه کشور با هم برنامه دارند و می خواهند جریانی را پیش ببرند و حادثه ای چون این ترور اتفاق می افتد، نباید کار متوقف شود. زمانی که مسئله سقوط هواپیمای روسی پیش آمد، خیلی عجولانه تصمیم گرفتند که روابط را قطع و از مسافران و توریست ها خواستند به ترکیه نروند. اما در نهایت دیده شد که این تصمیم عجولانه چیزی جز زیان برای هر دو طرف نداشته و دوباره ناگزیر شدند که روند عادی را دنبال کنند و با یک معذرت خواهی مسئله را حل کنند. در حال حاضر نیز نمی توان گفت که این افسر پلیس به کجا وابسته است و چون این روشن نیست، لذا نمی توان رای صادر کرد. حدس ما این است که مسئله حلب (که یکی از شاخصه های آن این است که وقتی ترور انجام می شود، ضارب می گوید که حلب را فراموش نکنید، من انتقام حلب را در این جا از شما می گیرم.) مهم است و این امر نشان می دهد که وی نوعی وابستگی به جریان حلب دارد.

ضارب ممکن است که وابسته به گروه های سیاسی و سوری مانند جبهه النصره، جبهه الشام جدید یا داعش یا ممکن است انتقام گیری فردی باشد. یک مورد نباید فراموش شود. در جریانهای تروریسی و بویژه انتحاری، چون ضارب خود کشته می شود، برخی جریانهای سیاسی برای بزرگ و قوی نشان دادن خود، او را به خود منتسب کنند. در حالی که ضارب سفیر پس از انجام ترور شعار سر می داد و الله اکبر می گفت. اگر وابسته به جریانی بود حتما می توانسیت از این فرصت برای معرفی گروه خود اقدام کند. بنابراین پس از قتل او، ممکن است جریانهایی آن را وابسته بخود دانسته و تبلیغ کنند.


► وضعیت افکار عمومی و رسانه های ترکیه تا چه حدی بر نوع روابط ترکیه و روسیه تاثیر گذارده یا می گذارد و آیا ممکن است اقدامات دیگری بر ضد منافع روسیه در ترکیه اتفاق بیفتد؟

حضور روسیه در سوریه به ویژه بعد از عملیات در حلب افکار عمومی جهان اسلام را به ویژه نسبت به سوریه و ایران تغییر داده است. لذا مسائلی در رسانه های ترکیه، بی بی سی و خبرگزاری های خارجی علیه روسیه و ایران مطرح است. به نظر می رسد به سبب این که شمال سوریه در کنار منطقه هاتای است و این منطقه که در خاک ترکیه و مورد ادعای سوریه است، انتقال گروههای مخالف به اینجا و استقرار آنها در ادلب در نزدیکی و هم مرز با هاتای، موجب حساسیت ترکیه شود.

ترکیه اکنون به شدت تحت فشار است. رسانه های ترکیه و مردم ترکیه می ترسند که اگر دولت سوریه در حلب قدرت گیرد و روسیه نیز به آن کمک کند، ادعاهای ارضی و مسئله مناقشات ارضی بر سر هاتای مطرح و ممکن است تمامیت ارضی ترکیه را تحت الشعاع قرار دهد و یا ترک های شمال سوریه تحت تاثیر قرار گیرد. در واقع این مسئله بسیار پیچیده است، اگر دولت سوریه در حلب قدرت بگیرد، مطمئن است که این مسئله خوشایند ترکیه نیست.


► تاثیر این ترور بر آینده رویکرد روسیه در شمال سوریه چه خواهد بود؟

فکر نمی کنم یک ترور، تمام معادلات و رویکرد روسیه در شمال سوریه را به هم بزند. هیچ وقت چنین اتفاقی نمی افتد، مگر این که جریان قدرتمندی پشت ترور بتواند تحولات را تحت تاثیر قرار دهد، وگرنه من فکر نمی کنم که ترور یک فرد باعث تخریب روابط شود. بنابراین به محض این که چنین اتفاقی بیفتد، مسائل مختلف را بر هم نمی زنند. از نظر سیاسی هم درست نیست که به خاطر ترور یک نفر روابط را به هم بزنند. چنانچه دیده شد این ترور حتیبرگزاری نشستها از جمله سه جانبه را عقب نیانداخت؛ یعنی برنامه هایی که قرار بوده اجرا شود، در مسکو و در ترکیه به هم نخورد. پس نشان می دهد که ترور کوری انجام شده است و روند عادی آن طی شده است.
 

► با توجه به هشداری ایران به مسافران ترکیه، آیا ترورهایی چون این امر می تواند تاثیرات اقتصادی بر رویکرد روسیه در نگاه به اقتصاد ترکیه و تاثیر بیشتری بر منافع اقتصادی- امنیتی ترکیه داشته باشد؟

طبیعی است زمانی که فضا ناامن شود، جریان تورهای گردشگری هم تحت تاثیر قرار می گیرد و سفرهای عادی هم مختل می شود. از ترکیه خبر رسیده است که با این وجود که منطقه توریستی در سواحل دریای مدیترانه در ترکیه منطقه امنی است، توریست ها در حال ترک آن جا هستند. این موضوع به لحاظ امنیتی برای ترکیه مشکل ساز است. از ایران هم گردشگران زیادی به ترکیه می روند. وقتی که وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران اعلام می کند که از رفتن به ترکیه پرهیز کنید، فضاهایی که در ترکیه برای جلب توریست فعال هستند به تعطیلی کشیده می شوند. این موضوع منجر به افزایش بیکاری و عدم اشتغال می شود و مسائل و بحران اقتصادی را به وجود می آورد. 

این جریان ممکن است زودگذر و کوتاه مدت باشد، اما فضای نا امنی که ایجاد می شود، بیش از آن که نامنی فیزیکی را به وجود آورد، از لحاظ روانی تاثیر می گذارد که تاثیر روانی ناامنی یک منطقه بیش از تاثیر مستقیم آن بر اقتصاد منطقه است. به همین سبب مسئله ایجاد شده، طبیعی است که مشکلات زیادی را برای ترکیه به وجود بیاورد. احتمالا در ترکیه فضایی را به وجود می آورد که دولت ناتوان است و نمی تواند ثبات و امنیت برقرار کند. بنابراین ممکن است در فضای سیاسی ترکیه و حزب حاکم اختلافاتی مطرح شود و حتی مطح شده است که مجددا آقای عبداله گل سر کار بیاید و فضای بهتری را ایجاد کند. چرا که فضای انتقام جویانه ای اردوغان ثبات و تمامیت ارضی ترکیه را تهدید می کند.
 

► چشم انداز روابط روسیه و ترکیه با توجه به این تحولات کنونی و ترور سفیر چگونه خواهد بود؟

گمان می رود روابط اقتصادی ترکیه و روسیه همچنان ادامه خواهد یابد، زیرا لوله های گاز روسیه، مقادیر قابل توجهی گاز طبیعی به ترکیه انتقال می دهند و روسیه از این منبع ارز خارجی بدست می آورد و ترکیه نیز از این منبع منتفع می شود و کالا و خدمات صادر می کند؛ بنابراین نیاز دو کشور دو سویه است. اگر روابط قطع شود، گاز طبیعی و لوله گاز را چه خواهند ؟ گاز بر خلاف جریان نفت که امکان توفقف و ذخیره سازی دارد، جریان گاز دائمی است و نمی توانند آن را متوقف یا ذخیره کنند. پس تا زمانی که شیر گاز باز است، درآمد کسب می کنند. گاز را نمی توان در جایی نگه داشت. بنابراین کشورهایی که خطوط انتقال گاز طبیعتی خود را به هم اتصال می دهند، بایستی در دیپلماسی خود متفاوت عمل کنند و این موضوع را در نظر داشته باشند که چه کاری باید انجام دهند.

گذشته از این از آن جا که دولت آقای اردوغان عمل گراست، در حال حاضر چنین شرایطی حاکم است و امکان قطع روابطشان به عنوان دو کشور همسایه امکان پذیر نیست و باید این مسئله را به نوعی حل کنند. اما مسئله سوریه و حلب، مسئله بسیار مهمی در روابط دو جانبه است. چنانچه به گفته سفیر روسیه در ایران (در روز سه شنبه 30 دی ماه در دانشگاه تربیت مدرس) بازسازی سوریه و حلب نیازمند هزینه هنگفتی است. لذا همکاری سه جانبه بین ترکیه، روسیه و ایران در مورد سوریه همچنان می تواند مد نظر باشد.

پایان نوشتار/ 
 
Share/Save/Bookmark
کد مطلب : ۲۴۱۰
 


ارسال