۰
تاریخ انتشار :
يکشنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۱:۵۹
دکتر "مهدی مطهرنیا" در گفتگو با دیدبان روسیه بررسی کرد:

فرصت‌ها و چالش‌هاي افزایش همکاری‌های نظامی ایران و روسیه

فرصت‌ها و چالش‌هاي افزایش همکاری‌های نظامی ایران و روسیه
دیدبان روسیه: استقرار بمب‌افکن‌های روسی در پایگاه هوایی نوژه همدان و افزایش همکاری های نظامی ایران و روسیه در نوع خود واکنش‌های بسیاری را در داخل و خارج از کشور موجب شده و انعکاس گسترده رسانه‌ای داشته است. بسیاری نگرش مثبتی به حضور جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌های روسیه در ایران دارند و در مقابل برخی دیگر بر این نظرند روابط ایران و روسیه روابطی اقتصادی است تا همکاری‌های نظامی و راهبردی. از همین رو دیدبان روسیه این هفته این موضوع را محور مصاحبه خود قرار داده و به گفتگو با دکتر "مهدی مطهرنیا" آینده پژوه سیاسی و کارشناس بین الملل پرداخته است.
 
 
► در چند ماه گذشته علل افزایش همکاری های ایران و روسیه چه بوده است؟

ایران و روسیه در پرتو وقوع فعل و انفعالات سیاسی و کنش‌های استراتژیک در منطقه خاورمیانه به واسطه وجود یک رقیب و دشمن مشترک یعنی جبهه غربی به سرکردگی ایالات متحده آمریکا به یکدیگر نزدیک و زمینه های همکاری بیشتری یافته اند. از این منظر باید بگوییم که ارتباط روسیه و ایران بیش از آن که تحت تاثیر عوامل و مولفه های جدی استراتژیکی در پیوند با یکدیگر باشد، متوجه بافت موقعیتی ناشی از گذار غرب از اروپا به آسیا و ورود به مناطق نفوذ روسیه در خاورمیانه است.

با توجه به این معنا امروز مسکو سعی می کند با استقرار نیروهای نظامی خود و ایجاد همکاری فزاینده تر تحت عنوان اتحاد استراتژیک با ایران در مبارزه با داعش وارد عمل شده و در بطن و متن کودتا و ضدکودتایی که علیه ترکیه صورت پذیرفت و همگرایی از سوی ترکیه با مسکو و تا حدودی با چراغ سبز اسرائیل زمینه های حضور نیروهای نظامی روس را در ایران فراهم کند. در این بین اکنون جامعه به ویژه دولتمردان ایران پیوند استراتژیکی را بین خود و روسیه که تحت عنوان مبارزه با داعش شکل گرفته است احساس می‌کنند؛ ولی امروز روس ها یک نیروی نظامی در داخل کشور ایران دارند که با استفاده از  هواپیماهای توپولوف ام 2  می تواند هفت هزار کیلومتر پرواز کند.

 
► بازیگران منطقه ای و عربی و ترکی چه رویکردی به همکاری های نظامی مسکو و تهران دارند؟

بازیگران منطقه ای و بین المللی نگاه به این همکاری ها را در بافت موقعیتی ناشی از منافع خود می‌بینند. عربستان، قطر و دیگر کشورهای عربی منطقه خلیج فارس، همکاری روسیه را با ایران در مبارزه با داعش از منظر منافع ملی خود تا حدودی با برخورد محافظه کارانه دنبال می‌کنند. به این معنا که از یک سوی روسیه به عنوان یک کنشگر بین المللی و بازیگر موجود در منطقه خاورمیانه به ایران نزدیک می‌شود و از سوی دیگر با عربستان در حال مطالعه امضای پنج قرارداد در ارتباط با نیروگاه‌های هسته ای است. از سوی دیگر کرملین در عین همگرایی با ایران، با رژیم حاکم بر تلاویو نزدیک و در زمینه های متفاوت به همکاری می پردازد.

لذا نوع رفتارهای آن‌ها در مورد نزدیک شدن مسکو و تهران در ارتباط در مسائل نظامی نوعی برخورد محافظه‌کارانه و دارای نگرش های تردیدآمیز است. در بعد دیگر ترکیه در وضعیت کودتا و ضد کودتا از این موضوع استقبال می‌کند. ترک‌ها به گونه‌ای خود را مدیون نیروهای اطلاعاتی روسیه در کشف کودتای اخیر ترکیه می‌دانند و از جهتی نگرانی‌های اخیر ایران در شب کودتا را در زمینه پیگیری اطلاعات مربوط به آنچه در ترکیه رخ داد مورد توجه قرار دادند. لذا بازیگری مثل اردوغان بیشتر در پی نزدیک شدن به ایران و روسیه در یک بافت موقعیتی ناشی از کودتا و ضد کودتا به نفع خود است.

 
► بازیگران غربی و آمریکایی چه نگاهی به همکاری های نظامی کنون ایران و روسیه دارند؟

بازیگران اروپایی و آمریکایی نیز بر آن هستند که از فرصت به دست آمده از حضور نیروهای روسی در ایران در چهار جهت استفاده کنند. نخست همکاری‌های مسکو و تهران را در زمینه‌های مختلف نظامی در بین افکار عمومی برجسته و به عنوان خطری بزرگ در منطقه مورد توجه قرار دهند. این موضوع موجب خواهد شد که اسکادران‌های هوایی کشورهای غربی نیز در منطقه وارد عمل و بیش از گذشته فعال شوند. در مرحله دوم حضور نیروهای روسیه در ایران از جهتی به نفع نظم بین‌المللی است. به هر تقدیر روسیه جز هیئت شرکت‌های تعاونی قدرت‌های بزرگ در اداره امور امنیتی جهان قرار دارد و ایران به هر تقدیر با نظام انقلابی خود هدف تمام قدرت های بزرگ است. لذا وجود نیروهای روسی در خاک ایران می‌تواند در شرایط کنونی به طور مستقیم دو منظوره باشد. از یک منظر، می‌تواند ضد داعش تلقی شود و از منظری نیز حضور آن‌ها در منطقه و در جغرافیای آسمانی ایران، زمینه‌های کسب اطلاعات بیشتر را فراهم سازد یا در آینده این اطلاعات رد و بدل شود. سوم نبرد با داعش از مرزهای ایران می‌تواند زمینه پرور ایجاد فضای اصطکاک بیشتر با داعش و حمله های شدیدتر به داعش شود و در سطح چهارم زمینه‌های ایجاد نوعی اصطکاک بیشتر بین تهران و داعش را در آینده فراهم سازد. این عوامل می تواند از سوی غرب با استقبال رو به رو شود. البته از منظر عملیات رسانه‌ای، به زیر سوال بردن و نقد حضور روس‌ها در حوزه فعالیت‌های نظامی ایران را در نظر می‌گیرند.
 

► افزایش همکاری های امنیتی- نظامی ایران و روسیه چه فرصت‌هایی پیش روی جمهوری اسلامی ایران قرار می‌دهد؟

افزایش همکاری‌ها می تواند تا حدودی زمینه‌های ورود قدرتمندانه ایران را در نظم منطقه‌ای و نظام بین‌الملل بیشتر به نمایش بگذارد. برجسته سازی جایگاه ایران در حوزه خاورمیانه به ویژه در نئوهارتلند باید در این زمینه مورد نظر قرار گیرد. نزدیک شدن روسیه با ایران در ارتباط با مسائل نظامی از لحاظ لایه‌های رویین امنیت، ضریب امنیتی را بالا می‌برد. چنانچه عده ای بر این نظر هستند که ایران حتما امتیازاتی از روسیه در دفاع از تهران در موقعیت‌های اضطراری اخذ کرده‌است که تا این حد به روسیه نزدیک می‌شود. به عبارتی اگر درگیری بین ایران و جبهه غربی صورت گیرد، روسیه به حمایت از ایران برخواهد خواست و این نزدیکی استراتژیک قدرت تدافعی ایران را در هجوم منطقه‌ای و بین‌المللی افزایش می‌دهد و توازن قدرت بین ایران و رقبای منطقه‌ای (که در جبهه دیگر همگرا شده اند) را بهبود خواهد بخشید.
 

► چه چالش‌هایی می‌تواند فراروی همکاری‌های نظامی- امنیتی ایران و روسیه باشد؟

روسیه همواره با کارت ایران برای گرفتن امتیاز بیشتر در برابر غرب به ویژه ایالات متحده آمریکا استفاده کرده است. چنانچه در پرونده هسته‌ای با وجود حمایت‌های نسبی روسیه، در نهایت مسکو در باد تحرکات غرب علیه جمهوری اسلامی ایران، خود را قرار داد و در 1+5 با در نظر گرفتن یک ادبیات همگرا با ایران توسط وزیر امور خارجه خود در نهایت به عنوان اهرمی در جهت عملیاتی شدن دیدگاه های 1+5 در سطح تحلیل کلان بر علیه جمهوری اسلامی ایران استفاده برد. در این بین در حال حاضر دولت ما در وضعیتی خاص قرار دارند. ظاهرا اصل 146 قانون اساسی ج.ا. ا مشکلی پیدا نکرده است، اما در باطن حضور نیروهای نظامی بیگانه را در داخل مرزها که ظاهرا برای ائتلاف ضد داعش است می‌بینیم. در بعد دیگر ایران و روسیه به هیچ وجه در حوزه نگرش‌های کلاسیک انتگراسیون یا همگرایی نمی‌توانند با هم وحدت استراتژیک داشته باشند. چرا که هم رقیب منطقه‌ای در آسیای میانه و هم قفقاز هستند و هم بزرگترین رقبای یکدیگر در بازار انرژی می‌باشند. از طرف دیگر از نظر تاریخی ایران و روسیه اصطکاک‌های بیشتری دارند. همچنین در خاطره ملت ایران تصرف بخش هایی از خاک ایران توسط روسیه ضبط شده و ماجرای به توپ بستن مجلس شورای ملی ایران در ذهن مردم هنوز باقیست. لذا خاطره خوبی از روسیه وجود ندارد. اما در عین چالش‌های دیگر فراروی این همکاری این است که اساسا کشوری مانند روسیه هیچ‌گاه نتوانسته است با کشوری مانند ایران در منطقه خاورمیانه اتحادی درازمدت داشته باشد. این اتحاد از جهت دیگر نیم نگاهی به آنکارا (که به هیچ وجه در دهه های گذشته در هیچ ائتلاف درازمدت و حتی میان مدت حضور جدی نداشته است) دارد.


تحریریه دیدبان روسیه/
 
کد مطلب: ۱۲۷۸
نام شما

آدرس ايميل شما