۰
تاریخ انتشار :
دوشنبه ۸ شهريور ۱۳۹۵ ساعت ۱۰:۱۴
ویژه نامه معمای نوژه (2)

تقسیم کار دو جانبه

استفاده روسیه از پایگاه نوژه نقض حاکمیت ملی است
تقسیم کار دو جانبه
دیدبان روسیه: انتشار خبر استقرار تعدادی از جنگنده بمب افکن های روسیه در پایگاه هوایی نوژه همدان و حمله به مواضع  تروریست‎های وابسته به داعش  و جبهه النصره در سوریه از آن منطقه، واکنش‎های مختلفی را به ویژه در داخل ایران در پی داشت؛ زیرا در 37 سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، نخستین بار است که پایگاهی نظامی در اختیار یک کشور خارجی قرار داده می شود تا علیه نیروهای تروریستی در یک کشور دیگر استفاده شود. اما باید توجه داشت که براساس اخبار و اظهارات مسئولان، استقرار بمب‌افکن‌های روسیه در پایگاه نوژه به معنای آن نیست که ایران این پایگاه را به مسکو اجاره داده باشد یا مدیریت آن برعهده روس‌ها باشد، بلکه در این پایگاه خدمات لجستیکی، پشتیبانی، راداری و سوخت‌گیری به جنگنده‌های روس ارائه داده می‌شود، به همین خاطر نمی‌توان آن را نقض حاکمیت ملی یا اصل ۱۴۶ قانون اساسی دانست.
 
همچنین مدیریت و فرماندهی پایگاه شکاری نوژه همدان در اختیار فرماندهان ایرانی است و هدف استقرار این بمب‌افکن‌ها، حمله به مواضع گروه‌های تروریستی در سوریه است. خط پروازی این جنگنده‌ها هم مشخص است و توسط ایران مدیریت می‌شود تا تداخلی با دیگر خطوط پروازی نداشته باشد.

همکاری ایران با روسیه  علیه ترویست ها در سوریه طی پنج سال گذشته در شکل‎های متعدد و متفاوتی بوده که در عالی ترین سطحش به همکاری نظامی در داخل یک پایگاه هوایی ایران رسیده است. از آنجا که روسیه از پایگاه نوژه همدان صرفا برای سوختگیری و پشتیبانی های معمول راداری در عملیات‌های هوایی استفاده می کند، نمی توان این حضور نظامی را به معنای دادن امتیاز برای تشکیل یک پایگاه نظامی تلقی کرد. در عین حال  از ابتدای حضور نظامی روسیه در سوریه، یک نوع تقسیم کار میان تهران و مسکو صورت گرفته بود که روس‌ها پوشش هوایی را برعهده داشتند و مواضع تروریست‌ها در سوریه را بمباران می‌کردند و ایران و حزب‌الله در کنار ارتش سوریه بر روی زمین حضور دارند.

علاوه بر این عملیات مشترک علیه تروریست‎ها در سوریه به عنوان طراحی یک عملیات نظامی مشترک نشان دهنده ارتقاء سطح همکاری های دو کشور محسوب می شود. شاید به خاطر همین موضوع، کشورهای رقیب در سوریه با نگرانی این تحول جدید را دنبال می‎کنند.

همچنین تداوم چنین همکاری‏‌های دو جانبه بین تهران و مسکو برخلاف روندی است که در اخبار چند روز اخیر گفته می‎شد روسیه با آمریکا بر سر طرح مشترکی در سوریه به توافق رسیدند، اما ایران با این طرح بدلیل آنکه خواست مردم سوریه را نادیده می گرفت، مخالف بود. درحالی که وارد شدن جنگنده های روسیه در جنگ حلب و استفاده از پایگاه هوایی نوژه همدان در ایران نشان می دهد، روسیه همچنان به همراه متحدان خود تلاش می کند معادلات کنونی قدرت در صحنه سیاسی – نظامی سوریه را به نفع آمریکا و متحدانش برهم نزند.

سئوال مهمی که در اینجا مطرح می شود اینکه  این همکاری جدید بین روسیه و ایران تا چه حد برای آینده بشار اسد در سوریه تاثیرگذار است؟ به ویژه آنکه قرائن و شواهد نشان می‎دهد ترکیه نیز با اصلاح سیاست‌های گذشته خود درباره آینده سوریه تصمیم گرفته است به جمع ایران و روسیه بپیوندد.

در پاسخ به این سئوال مهم باید گفت اولا ترکیه بصورت تاکتیکی سعی دارد از طریق نزدیک شدن به روسیه و ایران، آمریکا را تحت فشار قرار دهد تا واشنگتن مجبور شود با درخواست آنکارا درباره تحویل فتح الله گولن، این ناراضی ترکیه‎ای مقیم پنسیلوانیای آمریکا، موافقت کند. بنابراین نباید نزدیک شدن ترکیه را به مواضع ایران و روسیه در سوریه یک اقدام راهبردی تلقی کرد.

ثانیا با درنظر گرفتن این واقعیت که جنگ علیه تروریست‎ها در سوریه تنها راه حل نظامی ندارد، باید به سایر زمینه‎های فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی که وجود تروریست‎های داعشی را در سوریه و عراق تقویت می‎کند، توجه کرد. بر این اساس حملات نظامی روسیه از ایران یا هر جای دیگر علیه تروریست‎ها می‌تواند موثر و مهار کننده باشد ، اما راه حل ریشه‎ای نیست. درواقع از میان برداشته شدن جبهه النصره و داعش راهکار نظامی ندارد و اینکار تغییر فوق العاده ای در اوضاع این کشور ایجاد نمی کند. برای مثال داعش دارای ریشه ی فرهنگی و اعتقادی در سوریه و عراق است و این ها گروه هایی هستند که در جامعه نفوذ دارند. به علاوه از سرویس های اطلاعاتی و امنیتی کشورهای رقیب نیز بهره مند می شوند. لذا برخوردهای نظامی تنها بصورت مقطعی می تواند آن ها را مهار کند.

برای ریشه کن کردن داعش و همه گروه‎های ترویستی تکفیری لازم است بسترهای موجود در سوریه و عراق شناخته شود و برای قطع کمک‎های کشورهای حامی تروریست‎ها تلاش همه جانبه‌ای صورت گیرد. کسانی که فضای مجازی بر روی اینترنت در اختیار گروه داعش قرار می ‎دهند و افرادی که برای خرید نفت ازداعش دلالی میکنند و بالاخره همه کسانی که اسلحه و مهمات در اختیار آنها قرار می‎دهند، مسئول هستند.

در این میان تبلیغات اغوا کننده رسانه‌های غربی برای اینکه همکاری نظامی روسیه و ایران را به نوعی وابستگی ایران به روسیه تعبیر کنند، تا افکار عمومی داخل ایران را علیه این همکاری برانگیزند، در عمل بی نتیجه ماند. اگرچه لازم بود از پیش اقدام‎های رسانه‌ای هماهنگ شده در تبیین این همکاری نظامی بین مسکو و تهران بعمل می آمد اما با سخنان مسئولین در باره تبین این اقدام روسیه در پایگاه همدان و اشاره به مصوبه شورای عالی امنیت ملی در این باره کلیه شبهات مطرح شده از بین رفت.

نکته مهم تراینکه آمریکایی ها تلاش کردند اقدام روسیه را ناقض بند پنجم پیوست B قطعنامه 2231 شورای امنیت نشان دهند . در حالی که در عمل این همکاری هیچ ارتباطی به موضوع قطعنامه شورای امنیت در باره ایران نداشت؛ زیرا ایران درمبارزه علیه تروریسم دریافت کننده اقلام نظامی از سوی روسیه نبوده است. روسیه صرفا از خدمات پشتیبانی پایگاه نوژه بهره مند می شود در حالی که درمتن قطعنامه در اختیار قرار دادن ادوات نظامی به ایران به هر شکل تا پنج سال منع شده است. استفاده از خدمات پشتیبانی هوایی منع قطعنامه ای برای ایران ندارد.

در نهایت اینکه ایران و روسیه با شروع همکاری در پایگاه نوژه همدان یک گام مهم در راستای ارتقاء همکاری های خود به سطح راهبردی انجام داده اند، اگرچه هنوز دو کشور نتوانسته اند همکاری های اقتصادی خود را بیش از سقف دو میلیارد دلار در سال افزایش دهند. با این حال تجربه جنگ هوایی در سوریه و هماهنگی کامل آن با عملیات ارتش سوریه و نیروهای مقاومت نشان دهنده این واقعیت است که جنگ در سوریه وارد مرحله جدیدی شده است.

اگر ترکیه هم متقاعد شده باشد که باید درباره سیاست های گذشته خود تجدید نظر کند در این فرض می توان انتظار داشت که همکاری جدیدی بین ایران و ترکیه و روسیه در باره سوریه ولو به صورت تاکتیکی شکل بگیرد. باید دید طرف مقابل یعنی آمریکا و متحدانش چه تاکتیکی برای مقابله با این موضوع در پیش می گیرند.

ایران و روسیه در سوریه طرف غربی را متقاعد کردند که سوریه، لیبی نیست و باید درباره رفتن اسد تجدید نظر کنند. امروز هم همکاری نظامی ایران و روسیه در بالاترین سطح ممکن پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران این پیام را به دنیا منتقل می‎کند که دوره تصمیم گیری قدرت‎های بزرگ برای آینده دولت‎ها بسر آمده است.

نویسنده: حسن بهشتی‌پور، کارشناس مسائل بین‌الملل؛
منبع: هفته‌نامه مثلث


پایان نوشتار/
 
کد مطلب: ۱۳۶۶
مولف : حسن بهشتی پور
مرجع : هفته‌نامه مثلث
نام شما

آدرس ايميل شما