۰
تاریخ انتشار :
چهارشنبه ۲۹ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۰۹:۵۶
در حوالی میدان سرخ (قسمت نهم)

از شبکه های اجتماعی تا سرانه مطالعه

از شبکه های اجتماعی تا سرانه مطالعه
دیدبان روسیه: یک زمان بود که نقطه عطف بسیاری از پیشرفت‌ها و بحران‌ها در روند تکامل بشری را به انقلاب صنعتی نسبت می‌دادند، اما بدون شک میان سال‌های اخیر شبکه‌های اجتماعی تحول شگرفی در جوامع به وجود آوردند و شاید نسل‌های آینده بسیاری از تحولات و وقایع را به انقلابی فراصنعتی تحت عنوان انقلاب مدیا نسبت دهند. تحولی بزرگ که در برهه‌هایی نه تنها زندگی ملت‌ها، بلکه حیات سیاسی دولت‌ها را نیز به خطر انداخته بود؛ اگرچه از سوی دیگر به رشد بسیاری از جوامع نیز خدمت کرده است. موضوعی که می تواند سبب شود سال ها بعد دلواپسان برخی جوامع آن را در قالب استعمار فرانو تبیین و تحلیل کنند و البته یک سوال باز به سبک فیلم‌های هالیوودی برای مخاطبان باقی خواهد ماند که چگونه این ابزار به خدمت برخی جوامع درآمد و به وسیله آن رشد و پیشرفت کردند، اما برخی دیگر که از عموم آن به علت فیلترینگ بی‌بهره بودند هدف استعمار فرانو قرار گرفتند.

فیسبوک، وکانتکت، لایوژورنال، اینستاگرام و واتزآپ شبکه‌های اجتماعی محبوب روس‌ها هستند و یکی دوسالی است که آرام آرام با تلگرام نیز آشنا می‌شوند. آمارها نشان می‌دهد که بیشتری مخاطب شبکه اجتماعی وکانتکت در روسیه (55 درصد) جوانان میان سنین 18 تا 24 سال هستند، این در حالی است که 84 درصد روس‌هایی که در فیس بوک عضویت دارند میان 24 تا 54 سال می‌باشند. در واقع میان روس‌ها، وکانتکت بیشتر محیطی برای آشنایی و فیسبوک محلی برای ثبت وقایع و رخدادهای زندگی و اطلاع رسانی می‌باشد. لایوژورنال نیز بیشتر با جامعه نخبه روسیه سروکار دارد؛ آنهایی که خواندن را بسیار دوست دارند. البته یک شبکه اجتماعی نیز به نام «آدناکلاسنیک» وجود دارد که مخاطبان آن افراد بالای چهل سال و گاهی پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها هستند؛ آنها در این برنامه دوستان زمان مدرسه خود را پیدا می‌کنند.

در این میان دولت رفتار تقابلی با شبکه‌های اجتماعی نگرفته است و می‌کوشد به جای آنکه به دنبال فیلترینگ آنها باشد (البته طبق نظرسنجی ها بیشتر روس‌ها معتقد هستند که باید از ورود افراد زیر 14 سال به شبکه‌های اجتماعی ممانعت شود)، معایب را گوشزد و از همین ابزار در راستای رشد جامعه استفاده کند.

به عنوان مثال پس از فروپاشی شوروی، سرانه مطالعه در روسیه بسیار کاهش یافت تا آنجا که به زنگ خطری برای مسئولین تبدیل شد و سیاستگذاری‌های خرد و کلانی برای رشد مطالعه و افزایش فهم‌پذیری شکل گرفت. به اعتقاد آنها شبکه‌های اجتماعی همچون چاقویی است که می‌تواند از یک سو روح بشری را مورد جراحت قرار دهد و از سوی دیگر می‌تواند با سیاستگذاری صحیح به واسطه تزریق اطلاعات مفید مغز انسان را مرمت و به افزایش مطالعه صحیح کمک کند. از همین رو پوتین در سخنرانی خود در دانشگاه دوستی ملل روسیه در سال 2013 یکی از دلایل اصلی کاهش اقبال مردم و به ویژه جوانان به مطالعه را رشد فن آوری‌های یارانه‌ای و وسایل ابزار جمعی دانست و راه حل مقابله با این بحران را تغییر برنامه های مدارس خواند. یعنی نه تنها نباید با رشد فن‌آوری مقابله کرد، بلکه باید برای عبور از بحران مهمی نظیر کاهش سرانه مطالعه از این ابزار استفاده کرد و همگام با آن پیش رفت.

فکر می کنم برای شما نیز جالب باشد که چند نمونه از سیاستگذاری‌های دولت برای افزایش سرانه مطالعه نسل جدید در روسیه را با استفاده از ابزار شبکه‌های مجازی بدانید:

پرده اول: اگر پدر و مادری اهل مطالعه نباشند، چه کسی می‌تواند کتاب را به آغوش خانواده بازگرداند و به فرزندان آنها کمک کند تا کتاب‌خوان شوند؟ این همان سوالی است که در یکی از جلسات کمیته اجرایی فدراسیون روسیه در زمینه حمایت از کتاب مطرح شد و پاسخش این بود: رسانه های جمعی و شبکه های مجازی؛ از همین رو بود که طرح برنامه عشق به کتاب با اتکا به این پاسخ در مجلس تصویب شد.

پرده دوم: تقریبا از چهار سال پیش وزارت علوم روسیه نسخه الکترونیکی کتاب‌های درسی را منتشر می‌کند و همچنین با طراحی سایتی برای دانش‌آموزان و والدین اطلاعات مربوط به کتاب‌های درسی و کمک‌درسی را در اختیار آنها قرار می‌دهد تا با نمره‌دهی به ارزیابی کتاب‌ها بپردازند.

پرده سوم: روس ها کتاب‌های دیجیتال را به کتاب‌های چاپی ترجیح می‌دهند و اگر گذرتان به متروهای مسکو افتاده باشد این موضوع را به خوبی درک کرده‌اید. آمارها نشان می‌دهد که بازار کتاب‌های الکترونیک در این کشور از وضعیت خوبی برخوردار است و حتی از فرانسه و آلمان پیشی گرفته و نزدیک سطح آمریکا و انگلیس می‌باشد.

پرده چهارم: در یکی از ایستگاه‌های مترو مسکو کتابخانه دیجیتالی طراحی شده است که مسافران می‌توانند با استفاده از گوشی موبایل و از طریق کد QR آثار ادبی مورد علاقه خود را بارگزاری کنند و به مطالعه بپردازند.

پرده پنجم: اگرچه فروش محصولات چاپی در روسیه همچون گذشته با سیر نزولی همراه است، اما آمارها نشان می‌دهد که روس‌ها پس از چینی‌ها و اسپانیایی‌ها سومین کشور جهان در سرانه مطالعه هستند. تحقیقات نشان می‌دهد که 59 درصد روس‌ها حداقل یکبار در هفته کتاب می‌خوانند. روند نزولی محصولات چاپی در کنار جایگاه سوم روسیه در سرانه مطالعه در دنیا نشان‌دهنده کتابخانه‌های مجازی و به کارگیری صحیح از شبکه‌های مجازی در راستای افزایش فهم پذیری یک ملت می‌باشد.

در شماره‌های بعدی در حوالی میدان سرخ به تفکیک به موضوع شبکه‌های اجتماعی و کتاب و سرانه مطالعه در جامعه و فرهنگ روسیه خواهم پرداخت.

نویسنده: احمد وخشیته، سردبیر دیدبان روسیه و دانشجوی دکتری علوم سیاسی در دانشگاه دوستی ملل روسیه
منبع: روزنامه اعتماد


پایان نوشتار/

      
 

 
کد مطلب: ۴۶۱۲
مولف : احمد وخشیته
نام شما

آدرس ايميل شما